Baz\u0131 Afrika fillerinin hastaland\u0131klar\u0131nda belirli \u015fifal\u0131 bitki t\u00fcrlerini t\u00fcketti\u011finin tespit edilmesinden ABD merkezli yapay zeka \u015firketi Anthropic’in geli\u015ftirdi\u011fi Claude modelinin yeni enzim sisteminin ke\u015ffine katk\u0131 sa\u011flamas\u0131na eyl\u00fcl ay\u0131nda \u00e7ok say\u0131da bilimsel ve teknolojik geli\u015fme kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n
Bilim ve teknoloji alan\u0131ndaki ilerlemeler, evrenin derinliklerinde gizli kalan s\u0131rlar\u0131 ayd\u0131nlatarak insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 problemlere yeni anlay\u0131\u015flar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaya devam ediyor.<\/p>\n
Bu kapsamda AA muhabiri, eyl\u00fclde \u00f6ne \u00e7\u0131kan bilimsel geli\u015fme ve ke\u015fifleri derledi.<\/p>\n
– Uzay ve teknolojideki geli\u015fmeler<\/p>\n
\u00c7in, 25 Eyl\u00fcl’de Al\u00e7ak Yer Y\u00f6r\u00fcngesi’nde kurdu\u011fu “Guovang” tak\u0131m uydu a\u011f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturacak internet uydular\u0131n\u0131n 26. grubunu uzaya g\u00f6nderdi.<\/p>\n
\u0130nternet tak\u0131m uydu a\u011f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturacak uydu grubu, “Long March 8A” roketiyle Haynan Adas\u0131’ndaki ticari uzay arac\u0131 merkezinden f\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Uydular\u0131n Al\u00e7ak Yer Y\u00f6r\u00fcngesi’ndeki planlanan konuma ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 f\u0131rlatma, Long March roketleriyle icra edilen 669’uncu ta\u015f\u0131ma g\u00f6revi oldu.<\/p>\n
– Ay’da devasa bir krater saptand\u0131<\/p>\n
ABD Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Ajans\u0131n\u0131n (NASA) Ay Ke\u015fif Uydusu (LRO), yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l \u00f6nce meydana gelen g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7arp\u0131\u015fma sonucu Ay’da olu\u015fan devasa bir krater ke\u015ffetti.<\/p>\n
NASA’n\u0131n Ay Ke\u015fif Uydusu, Ay’\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr y\u00fcz\u00fcnde bir asteroit veya kuyruklu y\u0131ld\u0131z par\u00e7as\u0131n\u0131n May\u0131s 2024’te \u00e7arpmas\u0131yla olu\u015fan krater tespit etti.<\/p>\n
Dik kenarl\u0131 bu kraterin \u00e7ap\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 222 metre, derinli\u011finin ise 43 metre oldu\u011fu belirlendi.<\/p>\n
G\u00fcne\u015f sisteminde yak\u0131n zamanda olu\u015ftu\u011fu bilinen “en b\u00fcy\u00fck \u00e7arp\u0131\u015fma krateri” olan bu krater, Houston Ay ve Gezegen Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn eski Direkt\u00f6r\u00fc Thomas McGetchin’in ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Yeni kraterin, NASA’n\u0131n Ay Ke\u015fif Uydusu taraf\u0131ndan 10 y\u0131l \u00f6nce ke\u015ffedilen \u00f6nceki kraterin 3 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u0130talya’n\u0131n ba\u015fkenti Roma’daki Kolezyum’u a\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n
– 1300’den fazla yeni y\u0131ld\u0131z ke\u015ffi<\/p>\n
\u00c7in, Be\u015fy\u00fcz Metre Aral\u0131kl\u0131 K\u00fcre Teleskobu’nun (FAST), 2016’da hizmete girmesinden bu yana “pulsar” ad\u0131 verilen, kendi etraf\u0131nda h\u0131zla d\u00f6nerek y\u00fcksek manyetizma yayan 1300’den fazla n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131 kayda ald\u0131.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck radyo teleskobu olan FAST, aktif oldu\u011fu son 10 y\u0131lda d\u00fcnyadaki di\u011fer teleskoplar\u0131n hepsinden daha fazla pulsar g\u00f6zlemi yapt\u0131.<\/p>\n
Kurulumu 2016’da tamamlanan ve faaliyete ba\u015flayan teleskop, bug\u00fcne dek 1300’den fazla pulsar\u0131 kayda ald\u0131.<\/p>\n
– Ay’daki su kaynaklar\u0131 b\u00fcy\u00fck yerle\u015fimleri uzun s\u00fcre desteklemeye yetmeyebilir<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131, Ay y\u00fczeyinde b\u00fcy\u00fck miktarda su bulundu\u011funun tahmin edilmesine ra\u011fmen bu kaynaklar\u0131n milyonlarca ki\u015finin ya\u015fayaca\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 bir yerle\u015fim yeri i\u00e7in yeterli olmayabilece\u011fini ortaya koydu.<\/p>\n
“Frontiers in Space Technologies” dergisinde yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmada, Ay’da insan kullan\u0131m\u0131na uygun yakla\u015f\u0131k 1 milyar ton su bulundu\u011fu varsay\u0131m\u0131ndan hareketle burada kurulabilecek farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki yerle\u015fimlerin su ihtiyac\u0131 hesapland\u0131.<\/p>\n
Suyun insan t\u00fcketimi, temizlik, g\u0131da \u00fcretimi, roket yak\u0131t\u0131 ve oksijen elde edilmesi gibi \u00e7e\u015fitli alanlarda kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduran bilim insanlar\u0131, Ay’da 1 milyon ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir kentin mevcut su kaynaklar\u0131n\u0131 2,5 y\u0131ldan k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcketebilece\u011fini belirledi.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, su rezervlerinin Ay’da kal\u0131c\u0131 bir yerle\u015fim b\u00f6lgesi i\u00e7in yeterli olmayabilece\u011fini aktararak, suyun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi halinde bile kaynaklar\u0131n en fazla 100 y\u0131l yetece\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
– Yapay zeka modeli Claude, yeni enzim sisteminin ke\u015ffine yard\u0131mc\u0131 oldu<\/p>\n
ABD merkezli yapay zeka \u015firketi Anthropic, geli\u015ftirdi\u011fi Claude modelinin, yeni enzim sisteminin ke\u015ffine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n
\u015eirket b\u00fcnyesinde Claude yard\u0131m\u0131yla biyolojik ara\u015ft\u0131rmalar yapmas\u0131 amac\u0131yla kurulan ekip, yakla\u015f\u0131k 950 Claude ajan\u0131na DNA dizilimlerinden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir veri taban\u0131 i\u00e7inde RNA’dan DNA sentezleyen “revers transkriptaz (RT)” enzimlerin “yeni ve ilgin\u00e7 \u00f6rneklerini” bulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde komut verdi.<\/p>\n
S\u00fcrece sadece komut yazma ve laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u011flam\u0131nda dahil olan ekip, 21 saatlik taramalar sonucunda ajanlardan birinin “al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k” bir bulguya rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda bu bulgunun, daha \u00f6nce bakterilere bula\u015fan t\u00fcrden vir\u00fcslerde rastlanan ancak \u015fimdiye kadar karakterize edilmemi\u015f enzim sistemine i\u015faret etti\u011fi saptand\u0131.<\/p>\n
– Sa\u011fl\u0131k ve biyoloji alan\u0131ndaki geli\u015fmeler<\/p>\n
ABD Ulusal Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc (NIH), fel\u00e7li hastalar\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ve beden dillerini ayn\u0131 anda iletebilecek yeni bir beyin-bilgisayar aray\u00fcz sistemi geli\u015ftirdi\u011fini duyurdu.<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131, \u00fc\u00e7 fel\u00e7li hastan\u0131n beyin dalgalar\u0131n\u0131 “makine \u00f6\u011frenmesine” dayal\u0131 beyin-bilgisayar aray\u00fcz\u00fc kullanan bir sistem arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sanal bir karaktere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi bu sistem, hastalara ba\u011flanan \u00f6zel kablolar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla beden hareketleri ve konu\u015fmayla ilgili beyin sinyallerini ayn\u0131 anda dijital ortamda bulunan sanal bir karaktere aktar\u0131yor.<\/p>\n
Kullan\u0131lan aray\u00fcz ile olu\u015fturulan sanal karakter, \u00f6zellikle ALS hastalar\u0131n\u0131n daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ileti\u015fim kurabilmesine imkan sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
Daha \u00f6nce geli\u015ftirilen cihazlarda konu\u015fma veya beden hareketlerinin aktar\u0131m\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u015far\u0131lar elde edilirken, bu yeni cihaz\u0131n her iki alanda da ayn\u0131 anda ba\u015far\u0131 sa\u011flayan ilk sistem oldu\u011fu belirtildi.<\/p>\n
– Beyninin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 insan dokusundan olu\u015fan fareler geli\u015ftirildi<\/p>\n
Stanford \u00dcniversitesinden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insan beyin h\u00fccrelerinin fare beynine nakledilmesiyle beyninin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 insan dokusundan olu\u015fan fareler geli\u015ftirdi.<\/p>\n
Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, bilim insanlar\u0131, farelerin beyinlerindeki serebral korteks ve hipokampusun geli\u015fimini genetik m\u00fcdahaleyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rland\u0131rarak insan beyin dokusunun b\u00fcy\u00fcyebilece\u011fi alan olu\u015fturdu.<\/p>\n
Daha sonra laboratuvarda, ba\u011f\u0131\u015flanan deri h\u00fccrelerinin yeniden programlanmas\u0131yla elde edilen insan beyin organoidlerinden h\u00fccreler yeni do\u011fan farelerin beyinlerine nakledildi.<\/p>\n
Her enjeksiyonda yakla\u015f\u0131k 100 bin insan beyin h\u00fccresi kullan\u0131l\u0131rken, nakiller sonucunda fare beyninde yakla\u015f\u0131k 4 milyon insan beyin h\u00fccresinin geli\u015fti\u011fi ve bu h\u00fccrelerin beynin hacim olarak yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu belirtildi.<\/p>\n
– Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f domuz b\u00f6bre\u011fiyle 271 g\u00fcn diyalizsiz ya\u015fam<\/p>\n
ABD’de geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f domuz b\u00f6bre\u011fi nakledildikten sonra 271 g\u00fcn boyunca diyaliz olmadan ya\u015fayan ki\u015fi, daha sonra insan don\u00f6r\u00fcnden al\u0131nan b\u00f6bre\u011fin nakledilmesiyle t\u0131p tarihinde bir ilke imza att\u0131.<\/p>\n
Tip 2 diyabetle ba\u011flant\u0131l\u0131 son d\u00f6nem b\u00f6brek yetmezli\u011fi olan Tim Andrews adl\u0131 hasta, insan don\u00f6r\u00fcnden bir b\u00f6brek nakli bekledi\u011fi 271 g\u00fcn boyunca geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bir domuz b\u00f6bre\u011fi ile hayatta kald\u0131.<\/p>\n
Ocak 2025\u2019te Massachusetts’te bir hastanede domuz b\u00f6bre\u011fi nakli yap\u0131lan Andrews’a nakledilen organ, hastan\u0131n 271 g\u00fcn boyunca diyaliz olmadan hayatta kalmas\u0131na olanak sa\u011flad\u0131.<\/p>\n
– Afrika fillerinin \u015fifal\u0131 bitki kullan\u0131m\u0131<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131, Afrika fillerinin hastaland\u0131klar\u0131nda kendilerini ve yavrular\u0131n\u0131 tedavi etmek amac\u0131yla \u015fifal\u0131 bitkilerden yararlan\u0131yor olabilece\u011fini tespit etti.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, baz\u0131 fillerin rahats\u0131zland\u0131klar\u0131nda belirli bitki t\u00fcrlerini t\u00fcketti\u011fini, anne fillerin de yavrular\u0131n\u0131 bu bitkilerle besliyor olabilece\u011fini ortaya koydu.<\/p>\n
Fillerin 35 farkl\u0131 bitki t\u00fcr\u00fcnden yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptayan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bunlardan 25’inin yerel halk taraf\u0131ndan da t\u0131bbi ama\u00e7larla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Bir yaban hayat\u0131 g\u00f6revlisi, fillerin b\u00f6lgede “Angurweet” olarak bilinen ve mide a\u011fr\u0131s\u0131 gibi rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n tedavisinde kullan\u0131lan bitkinin yapraklar\u0131n\u0131, baz\u0131 a\u011fa\u00e7lar\u0131n k\u00f6kleriyle birlikte a\u011f\u0131zlar\u0131nda \u00e7i\u011fneyerek kar\u0131\u015f\u0131m haline getirdi\u011fini ve bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 anne s\u00fct\u00fcyle birlikte yavrulara verdi\u011fini kaydetti.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Baz\u0131 Afrika fillerinin hastaland\u0131klar\u0131nda belirli \u015fifal\u0131 bitki t\u00fcrlerini t\u00fcketti\u011finin tespit edilmesinden ABD merkezli yapay zeka \u015firketi Anthropic’in geli\u015ftirdi\u011fi Claude modelinin yeni enzim sisteminin ke\u015ffine katk\u0131 sa\u011flamas\u0131na eyl\u00fcl ay\u0131nda \u00e7ok say\u0131da bilimsel ve teknolojik geli\u015fme kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Bilim ve teknoloji alan\u0131ndaki ilerlemeler, evrenin derinliklerinde gizli kalan s\u0131rlar\u0131 ayd\u0131nlatarak insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 problemlere yeni anlay\u0131\u015flar ve \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaya …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":156078,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[10436,1859,3166,3281],"class_list":["post-156077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","tag-teknolojide","tag-bilim","tag-eylul","tag-raporu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156077"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=156077"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156077\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/156078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=156077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=156077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=156077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}