\u0130stanbul \u00dcniversitesi-Cerrahpa\u015fa Ormanc\u0131l\u0131k Meslek Y\u00fcksekokulu Ormanc\u0131l\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc Avc\u0131l\u0131k ve Yaban Hayat\u0131 Program\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Dr. Erg\u00fcn Bacak, ku\u015flar\u0131n g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda bir\u00e7ok tehditle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “H\u0131zl\u0131 tren elektrik hatlar\u0131nda mutlaka izolasyon yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Trakya’da elektrik hatlar\u0131 ve r\u00fczgar t\u00fcrbinleri kurulurken \u00f6ncesinde daha fazla ornitolojik izleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131 ve risk olu\u015fturan alanlarda gerekli tedbirler al\u0131nmal\u0131.” dedi.<\/p>\n
AA muhabirinin \u00e7e\u015fitli kaynaklardan derledi\u011fi bilgilere g\u00f6re, d\u00fcnya genelindeki yakla\u015f\u0131k 11 bin ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 20’sini olu\u015fturan 1800 t\u00fcr, her y\u0131l daha uygun beslenme ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in g\u00f6\u00e7 ediyor.<\/p>\n
G\u00f6\u00e7men ku\u015flar, k\u00fcresel biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve geni\u015f co\u011frafyalara yay\u0131lan unsurlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131rken, ekosistemlerin i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in de \u00f6nemli rol \u00fcstleniyorlar.<\/p>\n
G\u00f6\u00e7men ku\u015f t\u00fcrlerinin y\u00fczde 51’inin d\u00fcnya genelinde pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. 1500’l\u00fc y\u0131llardan bu yana en az 189 ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn neslinin t\u00fckendi\u011fi veya do\u011fal ortam\u0131nda yok oldu\u011fu tahmin edilirken, bunlar\u0131n y\u00fczde 4 ila 8’ini g\u00f6\u00e7men ku\u015flar olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fine (IUCN) g\u00f6re 43 g\u00f6\u00e7men ku\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn nesli kritik tehlike alt\u0131nda bulunurken pop\u00fclasyonlardaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ba\u015fl\u0131ca nedenleri aras\u0131nda habitat kayb\u0131 ve bozulmas\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, istilac\u0131 t\u00fcrler, a\u015f\u0131r\u0131 avlanma ve \u00e7arp\u0131\u015fmalar gibi insan kaynakl\u0131 tehditler yer al\u0131yor. \u00d6zellikle “kritik tehlike” kategorisindeki t\u00fcrlerde habitat kayb\u0131 ve bozulmas\u0131 y\u00fczde 65 ile en \u00f6nemli tehdit olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karken, bunu a\u015f\u0131r\u0131 avlanma, istilac\u0131 memelilerin avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve end\u00fcstriyel bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 tesad\u00fcfi avlanma ile zehirlenme izliyor.<\/p>\n
– ABD ve Kanada’da binalara \u00e7arpma nedeniyle her y\u0131l 1 milyardan fazla ku\u015f \u00f6l\u00fcyor<\/p>\n
Do\u011frudan tehditlerin ku\u015f \u00f6l\u00fcmlerine etkisini g\u00f6\u00e7 yollar\u0131na g\u00f6re kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran kapsaml\u0131 veriler yaln\u0131zca ABD ve Kanada ile denizel g\u00f6\u00e7 yollar\u0131nda bulunuyor. ABD ve Kanada’da kedilerin ku\u015flar\u0131 avlamas\u0131 ve binalarla \u00e7arp\u0131\u015fmalar, ku\u015f \u00f6l\u00fcmlerinin en \u00f6nemli nedenleri aras\u0131nda yer al\u0131yor ve bu iki nedenin her biri y\u0131lda 1 milyardan fazla ku\u015fun \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
Do\u011fu Asya ve Avustralya g\u00f6\u00e7 yolunda karasal ku\u015f t\u00fcrlerinin y\u00fczde 47’si tuzakla yakalamadan olumsuz etkileniyor. Bu bask\u0131, sar\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcsl\u00fc kirazku\u015fu (Emberiza aureola) ve ka\u015f\u0131k gagal\u0131 kumku\u015fu (Calidris pygmaea) gibi baz\u0131 t\u00fcrlerin Kritik Tehlike kategorisine girmesine yol a\u00e7an fakt\u00f6rler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n
G\u00fcneydo\u011fu Asya’da y\u00fczlerce ku\u015f t\u00fcr\u00fc avlan\u0131yor ve bu durum milyonlarca ku\u015fu etkiliyor. Avrupa ve Orta Do\u011fu’da da her y\u0131l milyonlarca ku\u015fun yasa d\u0131\u015f avland\u0131\u011f\u0131 veya yakaland\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Bu nedenle uzmanlar, etkilerinin boyutu tam olarak ortaya konulamam\u0131\u015f olsa da bu tehditlerin g\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131n korunmas\u0131nda \u00f6ncelikli olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n
– T\u00fcrkiye \u00f6nemli g\u00f6\u00e7 rotalar\u0131 \u00fczerinde yer al\u0131yor<\/p>\n
Asya, Afrika ve Avrupa k\u0131talar\u0131n\u0131n kesi\u015fiminde yer alan ve ku\u015flar\u0131n ana g\u00f6\u00e7 g\u00fczergah\u0131 \u00fczerinde bulunan T\u00fcrkiye \u00fczerinden de ilkbahar ve sonbahar d\u00f6nemlerinde milyonlarca ku\u015f g\u00f6\u00e7 ediyor. Ancak g\u00f6\u00e7men ku\u015flar bu yolculuklar\u0131nda baz\u0131 risklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabiliyor.<\/p>\n
Son olarak \u0130stanbul K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece G\u00f6l\u00fc-Tahtakale mevkisinde \u00e7ok say\u0131da leylek, demir yolu hatt\u0131 \u00e7evresindeki elektrifikasyon tesisleriyle temas ederek \u00f6lm\u00fc\u015f, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollar\u0131 (TCDD) Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131n elektrifikasyon tesislerinden etkilenmemesi i\u00e7in bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Ye\u015fil\u0131rmak Elektrik Da\u011f\u0131t\u0131m A\u015e (YEDA\u015e) da son iki y\u0131lda Samsun, Sinop ve \u00c7orum’daki ku\u015flar\u0131n g\u00f6\u00e7 rotalar\u0131ndaki elektrik hatlar\u0131nda 23 bin metrelik izolasyon kaplamas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n
– “\u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 ve \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131 gibi noktalar kritik \u00f6neme sahip”<\/p>\n
AA muhabirinin sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlayan Dr. Erg\u00fcn Bacak, \u00f6zellikle habitat kayb\u0131 nedeniyle leylek gibi g\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131n konacaklar\u0131 g\u00fcvenli alan bulamad\u0131klar\u0131nda zorunlu olarak elektrik hatlar\u0131na konduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
Bacak, “E\u011fer leylekler yere konarsa, \u00e7akal ve sokak k\u00f6pe\u011fi gibi t\u00fcrlere yem olabilir. O y\u00fczden y\u00fcksek bir yere t\u00fcneyerek geceyi ge\u00e7irmeyi tercih ediyorlar. Elektrik direklerine t\u00fcnemeleri s\u0131ras\u0131nda, geni\u015f ve uzun kanatlara sahip bu ku\u015flar iki farkl\u0131 elektrik teline temas ederek, elektrik \u00e7arpmas\u0131 neticesinde hayatlar\u0131n\u0131 kaybediyorlar.” dedi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’nin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ku\u015flar\u0131n g\u00f6\u00e7 rotas\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Bacak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Baz\u0131 lokasyonlar daha riskli. Mesela \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131, \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131, Hatay Belen Ge\u00e7idi, Artvin \u00c7oruh Vadisi. Buralar s\u00fcz\u00fclerek g\u00f6\u00e7 eden ku\u015flar\u0131n yo\u011fun \u015fekilde g\u00f6\u00e7 etti\u011fi dar bo\u011fazlar. Buralarda yap\u0131lacak in\u015faat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, r\u00fczgar t\u00fcrbinleri, elektrik hatlar\u0131 ku\u015flar\u0131 daha fazla riske sokuyor. K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece’den ba\u015flayarak Edirne’ye kadar devam eden h\u0131zl\u0131 tren hatt\u0131 boyunca leylekler g\u00f6\u00e7 ediyor. H\u0131zl\u0131 tren elektrik hatlar\u0131nda mutlaka izolasyon yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Trakya’da elektrik hatlar\u0131 ve r\u00fczgar t\u00fcrbinleri kurulurken \u00f6ncesinde daha fazla ornitolojik izleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131 ve risk olu\u015fturan alanlarda gerekli tedbirler al\u0131nmal\u0131. Trakya’dan sonra en \u00e7ok elektrik hatlar\u0131n\u0131n ve direklerinin ku\u015flar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc vakalar\u0131n oldu\u011fu yerler genelde Mersin, Hatay, Adana gibi iller.”<\/p>\n
Ge\u00e7en y\u0131llarda Trakya’da elektrik direklerine yuva yapan leylekleri korumak i\u00e7in bir\u00e7ok k\u00f6yde elektrik direklerinde izolasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Bacak, bir elektrik hatt\u0131 yap\u0131l\u0131rken, izolasyon gerekliliklerinin de mutlaka tamamlanmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
Bacak, g\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131 olumsuz etkileyen fakt\u00f6rlerden birinin de avc\u0131l\u0131k oldu\u011funu kaydederek, “Gerek yasa d\u0131\u015f\u0131 avc\u0131l\u0131ktan gerekse de yasal avc\u0131l\u0131ktan, her ikisinden de etkileniyorlar. Baz\u0131 ku\u015f t\u00fcrlerinin, y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015flar\u0131n da \u00f6t\u00fcc\u00fc ku\u015flar\u0131n da d\u00fcnyada en \u00e7ok avland\u0131\u011f\u0131 lokasyonlardan birisi Orta Do\u011fu. L\u00fcbnan ve Suriye’de her y\u0131l milyonlarca ku\u015f hayat\u0131n\u0131 avc\u0131l\u0131k nedeniyle kaybediyor. Keza ayn\u0131 sorunlar Suriye’de, Irak’ta, T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneyinde M\u0131s\u0131r’da, pek \u00e7ok yerde ya\u015fan\u0131yor.” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
G\u00f6\u00e7men ku\u015flar\u0131, bir d\u00fcnya hazinesi olarak nitelendiren Bacak, dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6\u00e7 yollar\u0131 boyunca uzmanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla t\u00fcm ekolojik ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve ku\u015flar\u0131 koruyucu tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret etti.<\/p>\n
Bacak, leyleklerin g\u00f6\u00e7 d\u00f6nemlerinin eyl\u00fcl ay\u0131 ortas\u0131na kadar devam etmesinin beklendi\u011fini, sonbahar g\u00f6\u00e7 d\u00f6nemi boyunca 1 milyona yak\u0131n leyle\u011fin \u0130stanbul \u00fczerinden g\u00f6\u00e7 edece\u011fini ve zaman zaman g\u00fcnde 70-80 binden fazla leyle\u011fin \u0130stanbul \u00fczerinden ge\u00e7ece\u011fini s\u00f6zlerine ekledi.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130stanbul \u00dcniversitesi-Cerrahpa\u015fa Ormanc\u0131l\u0131k Meslek Y\u00fcksekokulu Ormanc\u0131l\u0131k B\u00f6l\u00fcm\u00fc Avc\u0131l\u0131k ve Yaban Hayat\u0131 Program\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Dr. Erg\u00fcn Bacak, ku\u015flar\u0131n g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda bir\u00e7ok tehditle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “H\u0131zl\u0131 tren elektrik hatlar\u0131nda mutlaka izolasyon yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Trakya’da elektrik hatlar\u0131 ve r\u00fczgar t\u00fcrbinleri kurulurken \u00f6ncesinde daha fazla ornitolojik izleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131 ve risk olu\u015fturan alanlarda gerekli tedbirler al\u0131nmal\u0131.” dedi. AA muhabirinin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":147494,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[10996,5795,1304,86,1612,8790,3010],"class_list":["post-147493","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kibris","tag-kuslarin","tag-artiyor","tag-goc","tag-insan","tag-kaynakli","tag-tehditler","tag-yolculugunda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/147493"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=147493"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/147493\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/media\/147494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=147493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=147493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kibrishost.com\/tak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=147493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}